Hiv: behandeling

Hiv is nog altijd niet te genezen. Wél zijn er medicijnen die de werking van het virus afremmen. Die worden hiv-remmers of antiretrovirale middelen genoemd. Iemand die hiv-remmers gebruikt slikt doorgaans drie of vier verschillende hiv-remmers naast elkaar. Daarom wordt deze behandeling ook wel combinatietherapie of cocktail genoemd.

Met combinatietherapie of de zogenaamde Hoog Actieve Anti-Retrovirale Therapie (HAART) worden opvallende resultaten bereikt. De therapie zorgt ervoor dat het virus wordt afgeremd, waardoor de concentratie T4-cellen opnieuw toeneemt en het lichaam zich weer beter kan verdedigen tegen infecties. Zo neemt ook de kans op opportunistische ziektes af. Daarnaast zorgt de combinatietherapie er ook voor dat de virale lading afneemt.

Er zijn richtlijnen opgesteld voor het starten met combinatietherapie. Deze richtlijnen vertrekken van data uit het bloedonderzoek, zoals het aantal CD4-cellen (een type witte bloedlichaampjes dat helpt bij de afweer) en de virale lading. Als je afweer sterk is verzwakt, dan wordt je waarschijnlijk dringend geadviseerd om snel te beginnen. Er valt dan geen tijd meer te verliezen. Als je afweer nog redelijk goed is, is de start van de behandeling iets minder dringend.

Bij de combinatietherapie worden zoals gezegd verschillende medicijnen tegelijk toegediend. Er zijn momenteel drie groepen geneesmiddelen beschikbaar waarvan men combinaties maakt. Dat is nodig: als er maar één medicijn gebruikt wordt, treedt er al snel resistentie op. Hierbij vindt het virus een manier om het effect van de medicatie te omzeilen en dan is het middel niet langer doeltreffend. Het ontstaan van resistentie tegen de drie groepen van medicatie is onwaarschijnlijk.

De eerste groep zorgt ervoor dat hiv niet in de T4-cel kan binnendringen. Ze verhindert de fusie van het virus en de cel. Daarom wordt deze groep de fusie-inhibitoren genoemd.

De tweede groep zorgt ervoor dat hiv zich niet kan nestelen en kopiëren binnenin de cel. Deze groep kan worden ingedeeld in twee subgroepen. De nucleoside reverse transcriptaseremmers moeten in de cel binnendringen om hun werk te kunnen doen. De niet-nucleoside reverse transcriptaseremmers kunnen hun werk van buiten de cel doen. Zij hoeven niet eerst in de cel binnen te dringen.

De derde groep voorkomt dat het vermenigvuldigde hiv opnieuw uit de T4-cel kan breken en zo nieuwe cellen kan gaan besmetten. Deze groep wordt proteaseremmers genoemd. Het protease-enzyme speelt een belangrijke rol bij de virusvermenigvuldiging. Het zorgt voor de afwerking van het virus zodat het opnieuw besmettelijk wordt.

Om een goed effect te bereiken met de behandeling is het belangrijk dat er steeds voldoende medicijn in het bloed aanwezig is. Dit betekent dat de medicijnen altijd in de juiste doses, op de juiste tijdstippen en op de juiste wijze (met of zonder voeding) moeten worden ingenomen. Men spreekt in deze context van therapietrouw. Bij het samenstellen van een combinatie van medicijnen is het dus niet alleen belangrijk om te onderzoeken welke medicatie het beste werkt, maar ook welke medicijnen het best in het leven van de patiënt passen.

Verschillende medicijnen kunnen onprettige nevenwerkingen hebben. Maag- en darmklachten, beschadiging van de nieren of de lever en minder zin in seks zijn enkele courante voorbeelden. Omdat er tegenwoordig meerdere medicijnen beschikbaar zijn, kun je in overleg met je arts overschakelen op een ander middel. De mate van bijwerkingen bij combinatietherapie wisselt sterk van persoon tot persoon. Als iemand met een bepaalde combinatie last heeft van ernstige bijwerkingen, betekent dat niet dat jij daar ook last van zal hebben.

← hiv